Co to jest zespół cieśni nadgarstka?
Zespół cieśni nadgarstka to choroba, w której dochodzi do ucisku nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Nerw pośrodkowy odpowiada między innymi za czucie w kciuku, palcu wskazującym, środkowym i części palca serdecznego, a także za pracę mięśni kłębu kciuka, czyli struktur ważnych dla precyzyjnego chwytu.
Pacjenci często pytają mnie, co to jest cieśń nadgarstka i dlaczego daje takie objawy. Kanał nadgarstka to ograniczona anatomicznie przestrzeń zbudowana przez kości nadgarstka i zamknięta od strony dłoniowej przez więzadło poprzeczne nadgarstka. W środku tego kanału biegną nerw pośrodkowy oraz ścięgna zginaczy palców.
Gdy w tej przestrzeni rośnie ciśnienie, pojawia się ucisk nerwu pośrodkowego. Początkowo zaburza on mikrokrążenie nerwu, pogarsza odpływ krwi żylnej i nasila obrzęk. Przy dłużej trwającej lub większej cieśni kanału nadgarstka może dojść także do ograniczenia dopływu krwi tętniczej. Niedokrwiony nerw gorzej przewodzi impulsy nerwowe, dlatego pojawia się drętwienie palców, ból, zaburzenia czucia, a z czasem również osłabienie siły chwytu. Jeśli ucisk trwa długo, część włókien nerwu pośrodkowego może ulegać trwałemu uszkodzeniu.
Objawy zespołu cieśni nadgarstka
Objawy cieśni nadgarstka zwykle narastają stopniowo. Na początku pacjenci najczęściej zauważają drętwienie palców w nocy – przede wszystkim kciuka, palca wskazującego i środkowego, czasem także promieniowej części palca serdecznego. Charakterystyczne jest to, że dolegliwości wybudzają ze snu i zmuszają do poruszania dłonią, opuszczania ręki z łóżka oraz szukania pozycji przynoszącej ulgę.
W ciągu dnia objawy mogą pojawiać się podczas czynności, w których nadgarstek długo pozostaje w jednej pozycji, na przykład przy trzymaniu telefonu, kierownicy, książki albo pracy przy komputerze. Pacjenci opisują to jako mrowienie ręki, kłucie, uczucie prądu lub zaburzenia czucia w palcach. Często występuje także ból nadgarstka i palców, który może promieniować w stronę przedramienia.
W bardziej zaawansowanym zespole cieśni nadgarstka pojawia się osłabienie siły chwytu. Pacjent zaczyna mieć problem z odkręcaniem słoików, zapinaniem guzików, precyzyjnym chwytem albo utrzymaniem drobnych przedmiotów. Typowe jest wypadanie rzeczy z ręki, na przykład kubka, długopisu czy telefonu.
Jakie są przyczyny cieśni nadgarstka?
Przyczyny cieśni nadgarstka nie zawsze są jednoznaczne. U wielu pacjentów choroba rozwija się podstępnie – przez dłuższy czas dochodzi do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i przewlekłego ucisku nerwu pośrodkowego, a pierwsze objawy mogą być początkowo dyskretne. Pacjenci często pytają, od czego pojawiła się cieśń nadgarstka. Najczęściej nie odpowiada za to jeden czynnik, ale kilka nakładających się na siebie problemów.
Do czynników predysponujących należą powtarzalne ruchy dłoni i nadgarstka, praca manualna, długotrwała praca z narzędziami oraz wibracje. Cieśń nadgarstka może powstawać także z powodu pracy przy komputerze, szczególnie jeśli nadgarstki przez wiele godzin są ustawione w nieergonomicznej pozycji na klawiaturze lub myszce.
Zespół cieśni nadgarstka występuje częściej u pacjentów z chorobami przewlekłymi, takimi jak cukrzyca, niedoczynność tarczycy czy reumatoidalne zapalenie stawów. Ryzyko rozwoju tego zespołu wzrasta również w ciąży, najczęściej z powodu zatrzymania wody, obrzęku tkanek i zwiększonego ucisku na nerw pośrodkowy. W przypadku złamań dalszego końca kości promieniowej może natomiast rozwinąć się pourazowy zespół cieśni nadgarstka – zwykle z powodu obrzęku, krwiaka, zmian pourazowych lub zaburzenia anatomii kanału nadgarstka.
Nie zwlekaj
Zadbaj o szybką diagnozę
Umów konsultację w CM Dobry Lekarz w Warszawie - szybki termin, diagnostyka i leczenie w jednym miejscu.
Jak diagnozuje się zespół cieśni nadgarstka?
Badanie na cieśń nadgarstka zaczyna się od wywiadu, w którym ustalane jest, które palce drętwieją, czy objawy nasilają się w nocy, czy pojawia się ból nadgarstka i palców oraz czy pacjent zauważa osłabienie siły chwytu. Ważne są także informacje o rodzaju wykonywanej pracy, chorobach przewlekłych, przebytych urazach i czasie trwania dolegliwości.
Kolejnym etapem jest badanie kliniczne. Oceniane jest czucie, mięśnie kłębu kciuka oraz wykonywane są testy prowokacyjne, między innymi test Phalena i test Tinela, które prowokują wystąpienie objawów.
Ważnym badaniem dodatkowym jest USG nerwu pośrodkowego. Badanie pozwala ocenić, czy nerw jest obrzęknięty lub uciśnięty w obrębie kanału nadgarstka, a także zmierzyć jego pole przekroju. W Centrum Medycznym Dobry Lekarz w Warszawie USG nadgarstka wykonywane jest w ramach konsultacji ortopedycznej, co skraca czas diagnostyki i często umożliwia postawienie rozpoznania już podczas pierwszej wizyty.
W wybranych przypadkach zleca się ENG/EMG nadgarstka, czyli badanie przewodnictwa nerwowego. Pokazuje ono, czy nerw pośrodkowy prawidłowo przewodzi impulsy nerwowe i pozwala określić stopień jego uszkodzenia. W niektórych przypadkach diagnostyka cieśni nadgarstka obejmuje również ocenę kręgosłupa szyjnego. Wykonanie rezonansu magnetycznego pozwala sprawdzić, czy nie występuje dyskopatia szyjna z uciskiem korzeni nerwowych, która może dawać objawy podobne do zespołu cieśni nadgarstka.
Metody leczenia cieśni nadgarstka – zachowawcze i operacyjne
Leczenie cieśni nadgarstka dobiera się indywidualnie. Znaczenie ma przede wszystkim nasilenie objawów, czas trwania choroby oraz stopień ucisku nerwu pośrodkowego.
W Centrum Medycznym Dobry Lekarz w Warszawie wykonujemy wszystkie obecnie dostępne metody leczenia zespołu cieśni nadgarstka. Nasi ortopedzi dobierają sposób postępowania do konkretnego przypadku.
Metody zachowawcze:
- Unieruchomienie ortezą – orteza na cieśń nadgarstka może być stosowana jako orteza nocna, ale u części pacjentów również w ciągu dnia. Utrzymuje nadgarstek w neutralnym ustawieniu i zmniejsza ucisk na nerw podczas snu oraz codziennych czynności.
- Leczenie przeciwzapalne – stosuje się doustne leki przeciwzapalne, których celem jest zmniejszenie bólu, obrzęku i stanu zapalnego tkanek w kanale nadgarstka.
- Fizjoterapia – może obejmować mobilizację tkanek miękkich, indywidualnie dobrane ćwiczenia, falę uderzeniową skupioną oraz zabiegi INDIBA.
Metody zabiegowe:
- Hydrodekompresja nadgarstka – małoinwazyjny zabieg wykonywany pod kontrolą USG. Polega na podaniu specjalnego roztworu w okolicę nerwu pośrodkowego, który pozwala oddzielić go od otaczających tkanek i zmniejszyć jego ucisk. Obecnie jest to najmniej inwazyjna forma leczenia zabiegowego zespołu cieśni nadgarstka bez operacji. Po zabiegu pozostaje jedynie miejsce po ukłuciu igłą, a do pracy można wrócić praktycznie od razu.
- Sonochirurgiczne uwolnienie kanału nadgarstka – innowacyjny, małoinwazyjny zabieg wykonywany pod kontrolą USG. Polega na przecięciu więzadła poprzecznego nadgarstka i odbarczeniu nerwu pośrodkowego przez niewielki, kilkumilimetrowy dostęp.
- Klasyczna operacja cieśni nadgarstka – polega na chirurgicznym przecięciu więzadła poprzecznego nadgarstka i odbarczeniu nerwu. Wykonuje się ją najczęściej w bardziej zaawansowanych przypadkach lub wtedy, gdy małoinwazyjne leczenie nie jest wystarczające.
Zrób pierwszy krok
Umów się na wizytę
W Centrum Medycznym Dobry Lekarz w Warszawie-Wawer umówisz wizytę bez kolejek - online lub telefonicznie. Sprawdź, jakie to proste.
Rekonwalescencja i zapobieganie nawrotom
Powrót do sprawności zależy od stopnia zaawansowania zespołu cieśni nadgarstka, czasu trwania objawów oraz zastosowanej metody leczenia. Po hydrodekompresji pacjent wraca do codziennych czynności praktycznie od razu, ponieważ po zabiegu pozostaje jedynie miejsce po ukłuciu igłą. U odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów metoda może przynieść długotrwałe zmniejszenie objawów, jednak efekt zależy od stopnia zaawansowania ucisku nerwu. U części pacjentów dolegliwości mogą z czasem nawracać i wtedy rozważa się powtórzenie zabiegu albo leczenie operacyjne.
Rekonwalescencja po operacji cieśni nadgarstka wygląda inaczej po zabiegu sonochirurgicznym i inaczej po klasycznej operacji. Po małoinwazyjnym uwolnieniu kanału nadgarstka powrót do sprawności jest zdecydowanie szybszy, natomiast po klasycznym zabiegu tkanki potrzebują więcej czasu na wygojenie. W metodach operacyjnych, których celem jest przecięcie więzadła poprzecznego nadgarstka i trwałe odbarczenie nerwu pośrodkowego, nawroty występują bardzo rzadko.
Jak zapobiegać cieśni nadgarstka? Najważniejsza jest ergonomia pracy, unikanie długotrwałego ustawienia nadgarstka w zgięciu lub wyproście oraz regularne przerwy podczas pracy manualnej i przy komputerze. Pomocne mogą być także indywidualnie dobrane ćwiczenia na cieśń nadgarstka, mobilizacja tkanek miękkich i kontrola chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca, niedoczynność tarczycy czy reumatoidalne zapalenie stawów.
FAQ
Czy cieśń nadgarstka można wyleczyć bez operacji?
Tak, w początkowych i umiarkowanych przypadkach możliwe jest leczenie cieśni nadgarstka bez operacji, między innymi z użyciem ortezy, fizjoterapii, leczenia przeciwzapalnego lub hydrodekompresji. Wybór metody zależy od stopnia ucisku nerwu pośrodkowego i czasu trwania objawów.
Czy cieśń nadgarstka sama przejdzie?
Najczęściej zespół cieśni nadgarstka nie ustępuje samoistnie, zwłaszcza jeśli objawy trwają długo lub stopniowo się nasilają. Wyjątkiem może być cieśń nadgarstka w ciąży, która u części pacjentek zmniejsza się po porodzie wraz z ustąpieniem obrzęków.
Ile trwa powrót do sprawności po operacji cieśni nadgarstka?
Powrót do sprawności po operacji cieśni nadgarstka zależy od metody zabiegu i stopnia uszkodzenia nerwu. Po sonochirurgicznym uwolnieniu kanału nadgarstka pacjent wraca do codziennych czynności znacznie szybciej niż po klasycznej operacji, po której gojenie tkanek trwa dłużej.
Jak spać przy cieśni nadgarstka?
Przy cieśni nadgarstka najlepiej spać z nadgarstkiem ustawionym neutralnie, bez zginania ręki pod poduszkę lub pod ciało. Pomocna może być orteza nocna, która ogranicza zginanie nadgarstka i zmniejsza ucisk na nerw podczas snu. Przy silnych dolegliwościach można przed snem zastosować lek przeciwzapalny.
Czy cieśń nadgarstka w ciąży mija po porodzie?
U wielu pacjentek cieśń nadgarstka w ciąży zmniejsza się po porodzie, gdy ustępuje zatrzymywanie wody i obrzęk tkanek. Jeśli dolegliwości są silne jeszcze w trakcie ciąży, można rozważyć hydrodekompresję pod kontrolą USG, po wcześniejszej kwalifikacji lekarskiej.